Soğuk Hava Deposu

Soğuk hava depolarında risk değerlendirilmesi yapı grubu, soğutma ve işletime süreçleri başlıkları altında incelenmiştir. Depolarda inşaat iki grup altında toplanmaktadır. Ana taşıyıcı sistem prefabrik betonarme veya çelik konstrüksiyon olarak tasarlanmaktadır. Depolarda bölümlendirme işleminde ise ya gazbeton (Ytong) ya da poliüretan dolgulu sandviç paneller kullanılmaktadır. Gazbeton A1 sınıfı yanıcılığa sahip bir malzemedir. Fakat ısı yalıtımı için 10cm kalınlığında püskürtme poliüretan ile kaplanmaktadır. Sandviç panellere ise dolgu malzemesi olarak poliüretan malzeme kullanılmaktadır. Yapıyı plan olarak ele aldığımızda orta kısımda hol sağ ve sol taraflarda ise bölümlendirilmiş halde depolar yer almaktadır. Depolarda çatı arası ise elektrik kablo tavaları ve amonyağın dolaşımı için tesisatın geçtiği galeri gibi tasarlanmaktadır.


Amonyak gazının dolaştığı çatı arası galeriyi göstermektedir. Bu kısımda kullanılan çatı kaplama malzemesi trapez sac olması halinde oldukça sıcak bir ortam oluşmaktadır. Buna karşın taşyünü dolgu malzemeli sandviç panel kullanılması yalıtım ve ısı açısından tercih edilmektedir. Enerji iletimleri de gene bu galeri içerisinden kablo tavasından geçirilmekte ve izoleli olarak motorlara bağlanmaktadır.

Galeri; Amonyak gazının iletildiği ana kanal ve odalara dağılan tali kanlar tesis edilmiştir. Buna ilave olarak elektrik kablo tavaları ve buzlanma yoğuşma neticesinde oluşan suyun ortamdan uzaklaştırıldığı giderler tesis edilmiştir.

Poliüretan malzeme içerisinde poliol bulunduğundan dolayı yangına karşı hassas bir malzemedir. Fakat panel grup üreticileri veya püskürtme poliüretan ile işlem yapan firmalar poliüretan içerisine yanmayı geciktirici katkı malzemeler katılarak yanmazlık sınıfını B2'ye çıkartmaktadırlar. Bu katkı malzemesi uygun oranda katılmaması halinde malzeme B2 değil B3 (Kolay alev alan) sınıfına girmektedir. Bu durumda risk analizine konu olan işletmelerden mutlaka kullanılan malzemenin B2 sınıfı olduğunu gösterir belgelerin temin edilmesi gerekmektedir.

B2 sınıfı malzeme alev kaynağı uzaklaşınca sönen B3 ise alev uzaklaştıktan sonra yanmaya devam eden malzemedir. Bu tip işletmeler de panellerin dolgu malzemesi ucuz olduğundan dolayı PU seçildiği aksi takdirde camyünü veya taşyünü yalıtımlı paneller kullanıldığında yangın riski en aza indirgenecektir.


Gazbeton veya tuğla duvar üzerine püskürtme Poliüretan ile yalıtım yapılmıştır.

Sandviç panel kullanılarak bölümlen-dirme yapılması durumunda dolgu malzemesi olarak poliüretan kullanılması yangın yayılma riski arttıracaktır. Buna karşın camyünü veya taşyünü malzeme kullanılması durumunda yangının yayılma riski azalacaktır.

Depolarda elektrik tesisatı çatı arasında bulunan galeriden kablo tavasından geçirilmektedir. Aydınlatama ve soğutma motorlarının enerjileri bu galeri içerisinden panelde kablo geçecek kadar delik açılmaktadır. Kablolar ayrıca çelik veya plastik spiral boru içerisinden çekilerek kabloların doğrudan poliüretan ile teması en aza indirgenmelidir. Bu tip işletmelerde elektrik odası içerisinde sıvı ve gaz amonyak tankları da konumlanmaktadır. Tesislerde yangın açısından en riskli kısım olarak nitelendirdiğimiz elektrik odalarında yangının çıkması muhtemel yer olan Ana Dağıtım Panolarının iç kısımlarına duman dedektörü tesis edilmeli ve yangın ilk aşamada büyümeden önlenmelidir. Aksi durumda meydana gelen yangın gaz halinde bulunan amonyağın genleşmesine ve patlama ile birlikte yangın çıkmasına neden olacaktır. Bu soğuk hava depolarında meydana gelebilecek yangın ile ilgili risklerden ilki.

Soğuk hava depolarında amonyak gazı çatı arasından yer alan ana kanal vasıtasıyla taşınmakta tali kanallar ile bölümlere dağıtılmaktadır. Depo içerisindeki fanlar gazları emiş yaparak ortamın soğutulmasını sağlamaktadır. Ortamda dolaşan gazlar daha sonra Chiller grubunda soğutulup sıvı hale getirilip depolanmaktadır.


Açıktan çekilmiş olan enerji kabloları yangın riski arttırmaktadır
Amonyak ana iletim kanalları
Amonyak ana iletim kanalları
 

Chiller grubu. Amonyak gazı yoğuşturularak sıvı halde depolanması sağlanmaktadır.
Tali kanallar Gazın ana kanaldan odalara dağıtıldığı bölümler
Tali kanallar Gazın ana kanaldan odalara dağıtıldığı bölümler

Kanallarda dolaşan amonyağın emilerek ortamın soğutulduğu mototlar, Enerji kabloları kapalı plastik veya çelik spiral boru içerisinden çekilmelidir.

Ana dağıtım panosunun içerisine erken müdahale için duman dedektörü tesis edilmiş.
 
Amonyak Tankları
Amonyak Tankları

Sonuç olarak soğuk hava depolarında yangın riski iki durumda ön plana çıkmaktadır. Bunlardan biri depoların çalışmadığı dönemde dışarıdan sirayet edebilecek olan yangının içeride uygun yalıtım malzemesi kullanılmaması nedeniyle yangının tüm bölümlere yayılması diğeri ise amonyak gazının bulunduğu tanklarda dış etki ile ısının yükselmesi neticesinde genleşme ve patlama ile tüm deponun tam ziya boyutunda hasar alması olarak karşımıza çıkmaktadır.