Baraj, Regülatör ve Diğer Su Yapıları Tanımları

Su yapıları insanoğlunun yerleşik tarıma geçtiği dönemden bu yana gündeminde olan yapılardır. Gerek Mısır’da gerekse medeniyetin şekillendiği Anadolu’da antik çağlardan (M.Ö. 3000’li yıllardan) itibaren su yapılarına ve baraj kalıntılarına rastlamak mümkündür.

Baraj Fransızca kökenli bir kelime olup doğrudan karşılığı bent engeldir. Uluslararası Büyük Barajlar Komisyonu (ICOLD) tanımına göre suyu depolamak için vadilerin kapatılması suretiyle yapılan ve nehir seviyesinden (talveg) yüksekliği 15 metrenin üzerinde olan yapay yapılar baraj olarak adlandırılır. Yükseklikleri 15 metrenin altında olan ve su depolayan yapılar ise gölet olarak adlandırılır.

Regülatör ise nehir üzerinde bulunan ve suyu kabartmak, yönünü değiştirmek ve akışını kontrol etmek için inşa edilen 15 metrenin altında betonarme yapılara verilen isimdir. Regülatörlerin depolama özelliği bulunmamaktadır.

Su yapılarının başlıca kullanım amaçları aşağıda verilmiştir. Su yapıları tek amaçla kullanılabildikleri gibi çoklu amaçlarla da kullanılabilmektedirler.

  • Sulama
  • Hidroelektrik üretimi
  • Su temini
  • Taşkın kontrolü
  • Balıkçılık ve su taşımacılığı
Tek amaçlı barajların kullanım amaçları
Çok amaçlı barajların kullanım amaçları